بحران نداریم اما چالش هست /نخستین اولویت، حفظ و جلوگیری از تخریب منابع طبیعی‌ست

الهام احمدی- صدای زنجان در قالب میزگردی با مسئولان منابع طبیعی و آبخیزداری استان به شفاف‌سازی در زمینه نحوه هزینه‌کرد بیش از 12 میلیارد تومانی از محل صندوق توسعه ملی به استان و پروژه‌های مد نظر در این بخش پرداخته است .

در ابتدا خلیل آقاجانلو، مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان در این میزگرد ابتدا به تأثیرگذاری شفافیت و اطلاع‌رسانی در حفظ منابع طبیعی و نیز دست‌یابی به جامعه آرمانی اشاره کرد و گفت: در اکثر کشورهای توسعه‌یافته توجه به محیط‌ زیست و منابع طبیعی به عنوان نخستین و اصلی‌ترین فعالیت‌ها به شمار آمده و به راحتی اجازه تخریب آن را به بهانه‌های مختلف نمی‌دهند از همین رو در کشور ما نیز به دلیل وجود اکوسیستم شکننده هرگونه غفلت، سوء مدیریت و بهره‌برداری بیش از ظرفیت آثار و عواقب جبران‌ناپذیری بر طبیعت وارد می‌آورد که با صرف هزینه‌های گزاف به منظور احیا شرایط آثار و عواقب جبران‌ناپذیری به همراه می‌آورد.
وی نخستین اولویت را حفظ و جلوگیری از تخریب منابع طبیعی دانست که در این زمینه اقدامات در سطح ملی و استانی با توجه به حساسیت‌های ایجاد شده در سال‌های اخیر توسط رهبری با اختصاص اعتبار ویژه انجام شده است، ابراز کرد: با پیگیری سازمان جنگل‌ها و مراتع و اداره کل استان و نیز موافقت مجلس شورای اسلامی در حدود 200 میلیون دلار از محل صندوق توسعه ملی به سازمان اختصاص داده شده که سهم زنجان در این بین حدود 12 میلیارد و 650 میلیون تومان بوده که 50 درصد از این اعتبار تاکنون به استان تخصیص داده شده است. 

**اتمام پروژه‌های حاصل از صندوق توسعه ملی استان تا پایان آبان ماه امسال

این مسئول زمان‌بندی پروژه‌های اجرایی شده در قالب اعتبارات صندوق توسعه ملی را یک ساله دانسته و تخصیص اعتبارات را منوط به عملکرد اداره کل عنوان کرد و افزود: هزینه‌کرد اعتبارات امسال از صندوق توسعه ملی تا تیر ماه سال 98 امکان‌پذیر است ولی طبق پیش‌بینی‌های انجام شده بخش قابل توجهی از پروژه‌ها تا آبان ماه به اتمام می‌رسد و در تلاشیم تا پروژه از کیفیت و اثربخشی لازم برخوردار باشند.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان ضمن تأکید بر جامع‌نگری در هزینه‌کرد اعتبارات، مدیرت منابع آب، آبخیزداری، آبخوان‌داری، حفظ پوشش گیاهی، حفاظت از عرصه‌ها، مالکیت و کاداستر اراضی و غیره که بر نحوه بهره‌برداری از عرصه‌ها تأثیرگذار است، بیان کرد: بخش قابل توجهی از اعتبارات مذکور به حوزه آبخیزداری اختصاص داده شده است که در این بخش 16 منطقه انتخاب و با فعالیت پیمانکاران این پروژه‌ها در حال اجرا بوده و تا پایان آبان به اتمام می‌رسد.

**در حوزه منابع طبیعی زنجان بحران نداریم بلکه با چالش‌هایی مواجهیم

وی در پاسخ به سوالی در زمینه شاخص‌های مد نظر برای تقسیم‌بندی بودجه و اعتبارات تخصیصی به استان‌ها از محل صندوق توسعه ملی را مطابق با شاخص‌های سازمان، مساحت، جمعیت، سطح  بحرانی بودن منطقه و غیره عنوان کرد و افزود: خوشبختانه در زنجان بحران در حوزه منابع طبیعی نداریم ولی با چالش‌هایی از قبیل تخریب اراضی ملی برای کشت دیم و وقوع سیل مواجهیم و منابع نیز بر حسب این موارد در کنار حوزه کم‌آبی و خشکسالی، تخریب آبخوان‌ها و غیره تخصیص داده می‌شود.

آقاجانلو در واکنش به این موضوع که آیا با اجرایی شدن پروژه‌های آبخیزداری در برخی مناطق دیگر شاهد وقوع سیل در آن بخش نخواهیم بود، خاطرنشان کرد: این را به جرأت می‌توانم عنوان کنم امسال در هر منطقه‌ای که اقدامات آبخیزداری انجام می‌شود شاهد وقوع سیل نخواهیم شد چرا که انجام اقدامات  آبخیزداری سبب پایین آمدن احتمال وقوع سیل می‌شود.
به گفته این مسئول بخش قابل توجهی از پروژه‌ها در مناطقی که با مشکل بحران آب شرب و کشاورزی مواجهند و یا دشت‌هایی که تراز منفی دارند برای مدیریت سیلاب‌ها و روان‌آب‌های سطحی اجرایی می‌شود از همین رو برای تأثیرگذاری بیشتر و نتیجه‌بخش بودن فعالیت‌ها از ظرفیت خودیاری و مشارکت‌های مردمی نیز در قالب تفاهم‌نامه‌ای که بین سازمان جنگل‌ها و مراتع و نیز وزارتخانه متبوع منعقد شده بهره‌مند می‌شویم.
وی با بیان این‌که در این بخش مردم می‌توانند به صورت نقدی و یا تأمین نیروی کار مورد نیاز در انجام پروژه‌ها مشارکت‌ داشته باشند، یادآور شد: برخی از پروژه‌ها با همکاری قرارگاه آبادانی و سازندگی با 20 درصد زیر قیمت و افزایش سطح کار انجام می‌شود.

**مشارکت‌های مردمی و خودیاری

آقاجانلو به استفاده از ظرفیت نیروی دانشگاهی برای تشویق مردم به منظور همکاری و مشارکت با منابع طبیعی و ایجاد ارتباط موثر در این بین اشاره کرد و گفت: در تلاشیم تا با همکاری دانشگاه زنجان موضوع مشارکت مردمی و خودیاری را پررنگ‌تر کرده و با حضور گروه‌های ترویجی و آموزشی و تسهیل‌گری نیازهای روستاییان شناسایی شده و در نهایت اقدامات منابع طبیعی در راستای همین نیازمندی‌ها اجرایی شود.

وی در ادامه یکی از برنامه‌های پیش‌بینی شده در استان را در راستای کنترل ریزگردها عنوان کرد و گفت: سرمنشاء تمامی پروژه‌های احیایی به کنترل آب و خاک مرتبط است چرا که در صورت تخریب مستعد ریزگرد است.

**کانون ریزگرد در زنجان نداریم

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان در پاسخ به سوالی در زمینه مشکلات ریزگرد در زنجان تصریح کرد: خوشبختانه در حال حاضر با مشکل ریزگرد در استان مواجه نیستیم ولی در صورت بروز سوء مدیریت با تخریب پوشش گیاهی مواجه شده و احتمال تبدیل شدن به کانون ریزگرد قوت می‌گیرد.
وی با اشاره به این‌که هدف از انجام اقدامات برای ارتقا پوشش گیاهی مراتع استان و احیا آن‌ها جلوگیری از بروز ریزگرد است، خاطرنشان کرد: بخشی از ریزگردهای موجود که در برخی فصول سال در زنجان نیز نمایان می‌شود مرتبط به خوزستان و شهرهای جنوبی کشور است و در داخل استان محل تولید ریزگرد نداریم.

**چمن سلطانیه، احتمال تبدیل شدن به کانون ریزگرد را دارد

آقاجانلو در واکنش به موضوع چمن سلطانیه و تبدیل شدن این اراضی به کانون ریزگردها و وضعیت فعلی این چمن با بیان این‌که هر چند خاک چمن سلطانیه می‌تواند به محل تولید ریزگرد تبدیل شود ولی در حال حاضر به وضعیت بحرانی نرسیده است، افزود: طبق پیشنهادهای ارائه شده این موضوع در شورای پژوهشی استان مطرح شده و مطالعات برای احیای چمن باستانی سلطانیه در حال انجام است تا دلایل تخریب مشخص و راهکارها برای مقابله با این موضوع احصاء شود.
وی با بیان این‌که در حال حاضر برای جلوگیری از پیشرفت تخریب این چمن عملیات قرق و کودپاشی و احداث بنچ مارک انجام شده است، خاطرنشان کرد: احیای چمن سلطانیه و انجام عملیات مورد نیاز در این منطقه در ردیف طرح‌های توسعه ملی و استفاده از اعتبارات این بخش قرار ندارد.
در ادامه این میزگرد جلیل سلطان‌نژاد، معاون فنی مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان در توضیح اعتبارات اختصاص داده شده به حوزه آبخیزداری استان از محل صندوق توسعه ملی و پروژه‌های تعریف شده در قالب این اعتبارات گفت: از مجموع اعتبارات صندوق توسعه ملی به استان حدود یک میلیارد و 500 میلیون تومان آن به عملیات احیایی و بیولوژیکی در منطقه اختصاص داده شده است که در این زمینه در 14 حوزه آبخیز در 22 منطقه عملیات بیولوژیکی برابر طرح‌های تفصیلی آبخیزداری و مرتعداری انجام می‌شود.

**اتمام 10 پروژه آبخیرداری و مرتعداری تا پایان آذر ماه امسال

وی با اشاره به این‌که در حال حاضر 10 پروژه در این بخش در حال اجرا بوده و تا پایان آذر ماه امسال به اتمام می‌رسند، افزود: در راستای اثربخشی پروژه‌های در حال انجام کودپاشی مراتع در 133 هکتار ، بذرپاشی در 200 هکتار از گونه‌های غالب پیشرو و مرتعی، کوپه کاری به وسعت 1395 هکتار، حفاظت و قرق مراتع به میزان 2 هزار و 981 هکتار، احداث آبشخوار به منظور جمع‌آوری آب، تعادل بخشی به مرتع، نهال‌کاری در اراضی شیب‌داری که احتمال فرسایش زیاد و تبدیل شدن به سیل را دارند از جمله این اقدامات است.

معاون فنی مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان به نهال‌کاری در منطقه ایجرود و طارم با گونه‌های مختلف سازگار اشاره کرد و یادآور شد: به منظور اثربخشی پروژه‌ها نظارت بر آن‌ها در حین اجرا و پس از آن اعمال می‌شود.

وی با بیان این‌که سه پروژه با همکاری قرارگاه سازندگی در حال انجام بوده و مابقی پروژه‌ها از طریق انتخاب پیمانکار انجام می‌شود، خاطرنشان کرد: هدف از اجرای پروژه‌های حوزه آبخیز، کنترل ریزگردها و غنی‌سازی آب‌های زیرزمینی و بهبود پوشش گیاهی در منطقه است.

**پروژه‌های آبخیزداری و مرتعداری با نظر اهالی انجام می‌شود

 سلطان‌نژاد همکاری و مشارکت اهالی در اجرای پروژه‌ها را در بهبود شرایط معیشتی بهره‌برداران که همان اهالی هستند بسیار سازنده دانسته و به تبدیل زندگی معیشتی به اقتصادی مردم تأکید کرد و گفت: به منظور جلب اعتماد مردم باید منافع دو طرف یعنی منابع طبیعی و بهره‌برداران مد نظر باشد از همین رو انجام اقدامات احیایی در حوزه مراتع و غیره با نظر و پیشنهاد آنان انجام شده و به نوعی دانش‌ بومی اهالی با دانش روز کارشناسان منابع طبیعی تلفیق می‌شود از همین رو در صورتی که روستاییان تعلق خاطری نسبت به اقدامات منابع طبیعی نداشته باشند هیچ کدام از پروژه‌ها موثر نبوده و طول عمر کوتاهی خواهند داشت.

در ادامه پیمان فقیه، معاون حفاظت و امور اراضی منابع طبیعی استان نیز ضمن ارائه گزارشی از پروژه‌های پیش‌بینی شده در قالب اعتبارات صندوق توسعه ملی به انعقاد سه قرارداد با اعتبار 630 میلیون تومان به وسعت 130 هزار هکتار در شهرستان‌های ابهر، زنجان و خدابنده اشاره کرد و یادآور شد: انتخاب پیمانکار برای عملیاتی شدن این پروژه‌ها انجام شده و با پیشرفت فیزیکی 30 درصدی در این بخش مواجه هستیم.

**اختصاص 135 میلیون تومان برای مبارزه با ارس واش

وی در حوزه حفاظتی نیز به موضوع گیاه‌پزشکی و انعقاد قرارداد برای بیش از یک هزار هکتار به منظور مبارزه با اورس‌واش در سه منطقه جیش آباد، هزاررود و باکلور اشاره کرد و گفت: به منظور انجام این پروژه‌ها حدود 135 میلیون تومان از محل اعتبارات صندوق توسعه ملی اعتبار اختصاص داده شده است.

معاون حفاظت و امور اراضی منابع طبیعی استان با تأکید بر این‌که از اعتبارات صندوق توسعه ملی برای خرید و نصب آبگرمکن‌های خورشیدی به تعداد 100 دستگاه استفاده شده است، خاطرنشان کرد: این آبگرمکن‌ها امسال تحویل و در 6 روستا در مناطق طارم، سلطانیه نصب می‌شود.

وی با اشاره به این‌که انجام عملیات کاداستر اراضی ملی به منظور به روزرسانی نقشه‌هایی که برای 40 سال پیش طراحی شده و اراضی ملی و منابع طبیعی را مشخص می‌کرد، تصریح کرد: این پروژه به صورت پیمانکاری انجام شده و با اجرای آن بخش قابل توجهی از چالش‌های منابع طبیعی با مردم در حوزه اختلافات مالکیتی برطرف می‌شود.

**کاهش چالش منابع طبیعی و مردم با اجرای طرح کاداستر اراضی

فقیه با بیان این‌که انجام پروژه کاداستر اراضی تکمیل کننده رفع تداخلات ارضی است، یادآور شد: در صورتی که این پروژه به سرانجام برسد بسیاری از پرونده‌های ارجاعی به دستگاه‌ قضایی که در زمینه اختلافات مالکیتی ‌است مرتفع می‌شود.

وی در پایان با بیان این‌که از محل صندوق توسعه ملی برای 150 هزار هکتار با اعتبار 660 میلیون تومان اعتبار در نظر گرفته شده است، یادآور شد: در سال‌های گذشته بیش از 300 هزار هکتار از اراضی تحت عملیات کاداستر قرار گرفتند.