مدیریت حریق عرصه های منابع طبیعی؛ محور نشست کمیسیون کشاورزی مجلس با دستگاه های مسئول

به گزارش مرکز روابط عمومی سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، دکتر افلاطونی در این نشست با تأکید بر ضرورت حرکت از رویکردهای واکنشی به سمت مدیریت پیشگیرانه و تاب‌آور در حوزه مخاطرات محیط‌زیستی، اظهار کرد: برای کاهش خسارات ناشی از بحران‌های طبیعی به‌ویژه حریق در عرصه‌های منابع طبیعی، باید برنامه‌ریزی‌های جامع و بلندمدت در دستور کار قرار گیرد.

رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور با اشاره به تدوین و به‌روزرسانی مستمر «دستورالعمل جامع مدیریت حریق» افزود: این دستورالعمل طی سال‌های اخیر بارها بازنگری شده، اما هنوز به مرحله اجرای کامل نرسیده است و انتظار می‌رود با همکاری دستگاه‌های ذی‌ربط از جمله سازمان حفاظت محیط زیست، زمینه عملیاتی شدن آن فراهم شود.

معاون وزیر جهاد کشاورزی همچنین از تهیه «طرح جامع حفاظتی و انتظامی عرصه‌های منابع طبیعی» خبر داد و گفت: این طرح با رویکرد مدیریت جامع حوزه‌های آبخیز برای ۱۳۵ میلیون هکتار از عرصه‌های منابع طبیعی کشور تدوین شده و تمامی نیازهای حفاظتی از جمله استقرار پایگاه‌های اطفای حریق زمینی و هوایی، پاسگاه‌های حفاظتی و انتظامی، پروژه‌های آبخیزداری و اقدامات بیولوژیک در آن پیش‌بینی شده است.

افلاطونی اعتبار مورد نیاز برای اجرای این طرح را ۱۲ همت عنوان کرد و افزود: تأمین این منابع مالی می‌تواند تحول چشمگیری در حفاظت و مدیریت عرصه‌های طبیعی کشور ایجاد کند.

وی در بخش دیگری از سخنان خود به چالش‌های موجود در اجرای قانون مدیریت بحران اشاره کرد و افزود: اگرچه این قانون بخشی از مشکلات را برطرف کرده است، اما هنوز در زمینه ایجاد وحدت فرماندهی و مدیریت یکپارچه بحران با کاستی‌هایی مواجه هستیم و برخی تداخل وظایف میان دستگاه‌ها مشاهده می‌شود.

رئیس سازمان منابع طبیعی با بیان اینکه نیروهای عملیاتی حاضر در خط مقدم اطفای حریق باید از اختیارات و مسئولیت‌های مشخص برخوردار باشند، تصریح کرد: دستگاهی که مسئولیت مستقیم عملیات را بر عهده دارد باید بتواند با اختیارات کافی و بدون موانع اداری مأموریت خود را انجام دهد.

افلاطونی با اشاره به افزایش مخاطرات ناشی از تغییرات اقلیمی، خشکسالی‌های متوالی و طولانی‌تر شدن فصل گرما، اظهار داشت: حریق در عرصه‌های منابع طبیعی صرفاً یک حادثه محیط‌زیستی نیست، بلکه موضوعی مرتبط با امنیت زیستی، حفظ سرمایه‌های طبیعی، صیانت از خاک، منابع آب و معیشت جوامع محلی است.

وی تجهیز به فناوری‌ها و امکانات روز دنیا را از مهم‌ترین نیازهای مدیریت حریق دانست و خاطرنشان کرد: استفاده از تجهیزات نوین، سامانه‌های پایش و مانیتورینگ، فناوری‌های پیش‌بینی و پیشگیری و همچنین توسعه آموزش‌های تخصصی، نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش خسارات ناشی از آتش‌سوزی‌ها دارد.

رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور همچنین بر ضرورت تقویت حمایت‌های قانونی از نیروهای داوطلب و جوامع محلی مشارکت‌کننده در عملیات اطفای حریق تأکید کرد و گفت: این نیروها در بسیاری از مناطق، نخستین گروه‌های حاضر در صحنه هستند و باید از پوشش‌های حمایتی و بیمه‌ای مناسب برخوردار شوند.

افلاطونی با اشاره به ظرفیت‌های موجود در سازمان منابع طبیعی برای راه‌اندازی مرکز پیشرفته پایش و مانیتورینگ اظهار کرد: دانش فنی، نیروی انسانی متخصص و زیرساخت‌های لازم در این زمینه وجود دارد و در صورت تأمین اعتبارات، می‌توان یکی از بهترین مراکز مانیتورینگ کشور را در این سازمان ایجاد کرد.

وی همچنین بر ضرورت اجرای گشت‌های مشترک میان دستگاه‌های فعال در عرصه‌های طبیعی تأکید کرد و افزود: یگان‌های حفاظت منابع طبیعی، محیط زیست و امور اراضی باید با هماهنگی بیشتر و در قالب مأموریت‌های مشترک فعالیت کنند تا تمامی مخاطرات از جمله حریق، تصرفات غیرمجاز و ساخت‌وسازهای غیرقانونی به‌صورت یکپارچه رصد و مدیریت شود.

رئیس سازمان منابع طبیعی در ادامه خواستار مشارکت گسترده‌تر شهرداری‌ها و دهیاری‌ها در مدیریت حریق شد و گفت: تجهیز دهیاری‌ها به امکانات اولیه اطفای حریق از جمله آتش‌کوب، دمنده و سایر تجهیزات ضروری می‌تواند نقش مهمی در افزایش سرعت واکنش و کنترل آتش‌سوزی‌ها داشته باشد.

افلاطونی با قدردانی از همکاری دستگاه‌های مختلف در مهار حریق‌های اخیر، به تجربه موفق همکاری میان سازمان منابع طبیعی، وزارت دفاع و سازمان حفاظت محیط زیست در حادثه منطقه «الیت» اشاره کرد و افزود: این همکاری نمونه‌ای موفق از همدلی، تعامل و هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول بود و امیدواریم چنین الگوهایی در تمامی عرصه‌های طبیعی کشور توسعه یابد.

وی در پایان از اعضای کمیسیون کشاورزی مجلس شورای اسلامی خواست با استفاده از ظرفیت‌های نظارتی خود، زمینه تقویت همکاری دستگاه‌ها و تأمین اعتبارات مورد نیاز برای حفاظت از عرصه‌های منابع طبیعی و محیط زیست کشور را فراهم کنند.

تقویت مدیریت یکپارچه آتش‌سوزی در عرصه‌های منابع طبیعی ضروری است

رئیس کمیسیون کشاورزی، آب، منابع طبیعی و محیط زیست مجلس شورای اسلامی در این نشست، ضمن تسلیت ایام شهادت حضرت امام حسین (ع) و تبریک هفته جهاد کشاورزی، بر ضرورت تقویت هماهنگی بین دستگاه‌های مسئول در مدیریت بحران آتش‌سوزی جنگل‌ها و مراتع تأکید کرد.

دکتر عسگری با اشاره به محدودیت‌های اعتباری، خواستار تدوین و ارائه نیازهای بودجه‌ای دستگاه‌های متولی پیش از آغاز فرآیند تدوین لایحه بودجه سال ۱۴۰۶ شد و گفت: دستگاه‌های اجرایی باید نیازهای خود را به‌صورت دقیق، مستند و تفکیک‌شده به مجلس و دولت ارائه کنند تا امکان پیگیری و تأمین اعتبارات مورد نیاز فراهم شود.

عسگری با انتقاد از عملکرد جزیره‌ای در مدیریت بحران، بر اجرای کامل قوانین موجود و تعیین دقیق مسئولیت دستگاه‌ها تأکید کرد و افزود: مدیریت یکپارچه و تصمیم‌گیری سریع و هماهنگ، نقش مؤثری در کاهش خسارات ناشی از آتش‌سوزی‌های منابع طبیعی دارد.

وی با اشاره به کمبود نیروی انسانی در حوزه منابع طبیعی و محیط زیست، از مسئولان این بخش خواست نیازهای خود در زمینه جذب و تأمین نیروی متخصص را به‌صورت رسمی اعلام کنند تا کمیسیون کشاورزی بتواند موضوع را از طریق سازمان اداری و استخدامی کشور پیگیری کند.

دکتر محمدجواد عسکری همچنین بر نقش دهیاران در حفاظت از منابع طبیعی و اطفای حریق تأکید کرد و خواستار ابلاغ این مأموریت به وزارت کشور شد.

وی با اشاره به ظرفیت‌های موجود در بخش‌های مختلف کشور، بهره‌گیری از امکانات شهرداری‌ها، سازمان همیاری‌ها، استانداری‌ها، صنایع و بنگاه‌های اقتصادی در قالب مسئولیت‌های اجتماعی را از راهکارهای مؤثر در ارتقای توان مدیریت آتش‌سوزی عنوان کرد.

عسگری همچنین بر توسعه زیرساخت‌های هوایی و فناورانه از جمله استفاده از پهپادها، ایجاد مخازن آب در مناطق پرخطر و بهره‌گیری از ظرفیت نیروهای مسلح در پایش و اطفای حریق تأکید کرد.

وی مشارکت مردمی را یکی از ارکان اصلی موفقیت در مدیریت بحران دانست و خاطرنشان کرد: استفاده از ظرفیت مساجد، دهیاری‌ها و تشکل‌های مردمی می‌تواند نقش مهمی در پیشگیری، اطلاع‌رسانی و کنترل سریع آتش‌سوزی‌ها ایفا کند.

ضرورت تغییر رویکرد در مدیریت بحران حریق، از رفع حاشیه‌نشینی بودجه‌ای تا چابک‌سازی عملیات

سمیه رفیعی، عضو هیأت‌رئیسه مجلس شورای اسلامی و رئیس فراکسیون محیط زیست، با گرامی‌داشت یاد و خاطره شهدای سازمان منابع طبیعی، به‌ویژه سرهنگ ذکریائی، بر لزوم تحول در مدیریت پیشگیرانه و تجهیز نیروهای گارد تخصصی تاکید کرد.

وی با انتقاد از حاشیه‌نشین بودن حوزه محیط زیست و منابع طبیعی در برنامه‌ریزی‌ها و بودجه‌ریزی‌های کشور، خواستار تامین اعتبارات مستمر و پایدار برای عملیات هوایی اطفای حریق شد تا دغدغه‌های مالی مانع اقدامات به‌موقع نشود.

رفیعی با اشاره به پیش‌بینی افزایش پدیده‌های بحرانی در پی بارش‌های اخیر، به تشریح نقاط ضعف کلیدی در مدیریت بحران پرداخت و حضور هم‌زمان و ناهماهنگ دستگاه‌های متعدد در زمان وقوع حادثه را عاملی دست‌وپاگیر و مخل کارآمدی نیروهای میدانی دانست.

رئیس فراکسیون محیط زیست مجلس همچنین از ضعف‌های بروکراسی به عنوان عوامل اصلی گسترش آتش‌سوزی‌ها یاد کرد و بر ضرورت ایجاد مدیریت یکپارچه و فرماندهی واحد بحران تاکید کرد.

وی با پیشنهاد راه‌اندازی پایگاه‌های هوایی اختصاصی در مناطق صعب‌العبور مانند جنگل‌های هیرکانی متناسب با اقلیم هر منطقه، خواستار استفاده نظام‌مند از نیروهای بومیِ مسلط به جغرافیا شد، مشروط بر آنکه وضعیت بیمه، پوشش حمایتی ایثارگری، تجهیز و آموزش مسیرهای بازگشت آنان به طور دقیق تعیین تکلیف شود.

سمیه رفیعی در پایان بر لزوم تغییر استراتژی در تامین تجهیزات اطفای حریق تاکید کرد و افزود: نباید از ابتدا به سراغ پرهزینه‌ترین گزینه‌ها رفت، بلکه می‌توان در شروع عملیات از ابزارهای چابک‌تر با مانورپذیری بالاتر مانند هواپیماهای سم‌پاش برای کنترل سریع و اولیه آتش استفاده کرد.

 پیشگیری و مشارکت مردمی، کلید مدیریت آتش‌سوزی در منابع طبیعی است

معاون هماهنگی پیشگیری و کاهش خطرپذیری سازمان مدیریت بحران کشور با انتقاد از پراکندگی اعتبارات حوزه اطفای حریق، بر ضرورت ایجاد ردیف بودجه‌ای مستقل، تقویت جوامع محلی و تأمین تجهیزات مورد نیاز برای مدیریت آتش‌سوزی در عرصه‌های طبیعی تأکید کرد.

اکبر کنعانی، در این نشست، پراکندگی اعتبارات و نبود مدیریت یکپارچه را از مهم‌ترین چالش‌های حوزه اطفای حریق منابع طبیعی دانست.

وی با اشاره به تجربه کشورهای موفق در مدیریت آتش‌سوزی، «پیشگیری هوشمند»، «مشارکت مردمی» و «توانمندسازی جوامع محلی» را سه رکن اصلی مدیریت حریق عنوان کرد و افزود: برآوردها نشان می‌دهد حداقل ۵۰ هزار داوطلب محلی می‌توانند پس از آموزش و تجهیز، در مهار آتش‌سوزی‌ها نقش مؤثری ایفا کنند.

کنعانی با بیان اینکه بیش از ۲۹۰ شهرستان و هفت هزار روستا در مجاورت عرصه‌های طبیعی قرار دارند، تصریح کرد: آموزش و تجهیز جوامع محلی، کم‌هزینه‌ترین و مؤثرترین راهکار برای کنترل آتش‌سوزی‌ها در مراحل اولیه است.

معاون هماهنگی پیشگیری سازمان مدیریت بحران کشور همچنین با انتقاد از حذف اعتبار ۲۰۰ میلیارد تومانی اطفای حریق هوایی در بودجه سال جاری، خواستار توجه بیشتر به تأمین منابع مالی و حمایت از طرح‌های پیشگیرانه شد.

وی خاطرنشان کرد: هزینه‌کرد در حوزه پیشگیری، به‌مراتب کمتر از خسارت‌های جبران‌ناپذیر ناشی از آتش‌سوزی در منابع طبیعی است.

بر اساس این گزارش، اعضای حاضر پس از نشست از مرکز مانیتورینگ و هشدار مخاطرات منابع طبیعی بازدید کردند.